Φορολογία και λογιστικά ΚοινΣΕπ: τι ισχύει για ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος και βιβλία

«Είμαστε κοινωνική επιχείρηση, άρα δεν πληρώνουμε φόρο;» Η ερώτηση ακούγεται συχνά. Η απάντηση είναι όχι, και η σύγχυση έχει κοστίσει σε αρκετές ΚοινΣΕπ πρόστιμα στα πρώτα τους χρόνια. Η ΚοινΣΕπ είναι επιχείρηση με εμπορική ιδιότητα. Φορολογείται, τηρεί βιβλία, εκδίδει τιμολόγια, αποδίδει ΦΠΑ. Έχει όμως μερικές σημαντικές διαφορές, και αξίζει να τις ξέρετε πριν μιλήσετε με λογιστή.

Φόρος εισοδήματος: 22%, αλλά όχι σε όλο το κέρδος

Η ΚοινΣΕπ είναι αστικός συνεταιρισμός (ν. 4430/2016, άρθρο 14). Για τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος είναι νομικό πρόσωπο (ΚΦΕ, άρθρο 45) και φορολογείται με τον γενικό συντελεστή 22% (άρθρο 58). Ο χαμηλότερος συντελεστής 10% που ίσως έχετε ακούσει ισχύει για τους αγροτικούς συνεταιρισμούς του ν. 4384/2016, όχι για ΚοινΣΕπ.

Η μεγάλη διαφορά βρίσκεται στο μερίδιο των εργαζομένων. Ο ν. 4430/2016 (άρθρο 72) πρόσθεσε στον ΚΦΕ ειδική διάταξη για τους φορείς Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας: στο φορολογητέο κέρδος δεν περιλαμβάνεται ποσοστό έως 35% των κερδών προ φόρων, εφόσον καταβάλλεται στους εργαζόμενους (ΚΦΕ, άρθρο 21 παρ. 1). Για τον εργαζόμενο, το ποσό αυτό είναι εισόδημα από μισθωτή εργασία (ΚΦΕ, άρθρο 12 παρ. 3) και φορολογείται με την κλίμακα των μισθωτών.

Τι δεν απαλλάσσεται: το 5% του τακτικού αποθεματικού και ό,τι πηγαίνει σε νέες θέσεις εργασίας και επέκταση. Αυτά φορολογούνται κανονικά με 22%. Θα δείτε και σε σοβαρούς οδηγούς να γράφεται ότι «και το αποθεματικό εκπίπτει». Ο ΚΦΕ δεν το λέει. Η απαλλαγή αφορά μόνο ό,τι καταβάλλεται στους εργαζόμενους. Τον πλήρη υπολογισμό με νούμερα θα τον βρείτε στο άρθρο για τη διάθεση κερδών ΚοινΣΕπ.

Προκαταβολή φόρου

Όπως κάθε νομικό πρόσωπο, η ΚοινΣΕπ πληρώνει προκαταβολή φόρου για την επόμενη χρονιά, 80% του φόρου της τρέχουσας (ΚΦΕ, άρθρο 71). Για τα νέα νομικά πρόσωπα η προκαταβολή μειώνεται κατά 50% στις τρεις πρώτες φορολογικές χρονιές. Η έκπτωση δεν ισχύει όταν η επιχείρηση προέκυψε από μετατροπή ή συγχώνευση. Ειδικός κανόνας για ΚοινΣΕπ δεν υπάρχει.

Στην πράξη: τη χρονιά που η ΚοινΣΕπ βγάζει για πρώτη φορά σημαντικό κέρδος, ο λογαριασμός στην εφορία μπορεί να είναι σχεδόν διπλάσιος από τον φόρο της χρονιάς. Προγραμματίστε το ταμείο σας.

Τέλος επιτηδεύματος: δεν πληρώνετε

Εδώ υπάρχουν πολλές παλιές πληροφορίες σε κυκλοφορία. Αρχικά ο ν. 4430/2016 προέβλεπε τέλος επιτηδεύματος 500 ευρώ για τις ΚοινΣΕπ, με απαλλαγή για τα πέντε πρώτα χρόνια. Με τον ν. 5162/2024 το άρθρο 31 του ν. 3986/2011 αντικαταστάθηκε. Σήμερα οι φορείς Κ.ΑΛ.Ο. με μορφή ΚοινΣΕπ ή Συνεταιρισμού Εργαζομένων αναφέρονται ρητά στα πρόσωπα που δεν υπόκεινται σε τέλος επιτηδεύματος (παρ. 2 στοιχ. α). Η απαλλαγή δεν έχει χρονικό όριο.

ΕΝΦΙΑ

Δεν βρήκαμε ειδική απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για ΚοινΣΕπ. Αν η ΚοινΣΕπ έχει ακίνητο στο όνομά της, ισχύουν οι γενικοί κανόνες για τα νομικά πρόσωπα. Το συνηθέστερο είναι η ΚοινΣΕπ να χρησιμοποιεί ακίνητο με μίσθωση ή παραχώρηση. Ο ν. 4430/2016 (άρθρο 5 παρ. 3) επιτρέπει σε δημόσιους φορείς να παραχωρούν τη χρήση ακινήτων σε φορείς Κ.ΑΛ.Ο.

ΦΠΑ: κανονικά, με λίγες εξαιρέσεις ανά δραστηριότητα

Η ιδιότητα της ΚοινΣΕπ δεν απαλλάσσει από τον ΦΠΑ. Από το 2025 ισχύει ο νέος Κώδικας ΦΠΑ (ν. 5144/2024), με διοικητική κωδικοποίηση της ΑΑΔΕ το 2026. Οι ΚοινΣΕπ χρεώνουν και αποδίδουν ΦΠΑ όπως κάθε επιχείρηση.

Απαλλαγές υπάρχουν, αλλά εξαρτώνται από τη δραστηριότητα και όχι από τη νομική μορφή. Το άρθρο 27 του Κώδικα απαλλάσσει, για παράδειγμα, υπηρεσίες στενά συνδεδεμένες με την κοινωνική πρόνοια και την προστασία παιδιών και νέων, εκπαίδευση και ιατρική περίθαλψη. Συνήθως όμως απαιτεί ο πάροχος να είναι δημόσιος φορέας ή οργανισμός αναγνωρισμένος από το κράτος. Αν η ΚοινΣΕπ σας παρέχει κοινωνικές υπηρεσίες, ζητήστε από τον λογιστή να εξετάσει αν πληροίτε τις προϋποθέσεις. Μην το υποθέσετε. Θυμηθείτε επίσης ότι οι απαλλασσόμενες πράξεις δεν δίνουν δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ των αγορών σας.

Ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων. Από το 2025 ισχύει προαιρετικό καθεστώς απαλλαγής για επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών έως 10.000 ευρώ (άρθρα 44 επ. του Κώδικα). Για μια ΚοινΣΕπ που μόλις ξεκινά μπορεί να έχει νόημα. Αν όμως έχετε επενδύσεις με ΦΠΑ που θέλετε να συμψηφίσετε, ή αν σκοπεύετε να μεγαλώσετε γρήγορα, μάλλον δεν σας συμφέρει. Το όριο έχει συζητηθεί δημόσια ότι θα αυξηθεί. Ελέγξτε το ισχύον ποσό τη στιγμή της επιλογής.

Βιβλία: απλογραφικά ή διπλογραφικά

Ο ν. 4308/2014 επιτρέπει απλογραφικά βιβλία σε οντότητες που δεν συντάσσουν ισολογισμό, με όριο κύκλου εργασιών 1.500.000 ευρώ (άρθρα 2 και 3). Αν το όριο ξεπεραστεί για δύο συνεχόμενες χρήσεις, η επιχείρηση περνά σε διπλογραφικά.

Και ο ν. 4430/2016 προβλέπει ότι η ΚοινΣΕπ καταχωρίζει στο Μητρώο κάθε χρόνο «ισολογισμό ή Οικονομική Κατάσταση Αποτελεσμάτων» (άρθρο 16 παρ. 1). Αφήνει δηλαδή ανοιχτή την απλογραφική λύση για τις μικρές. Τα περισσότερα προγράμματα χρηματοδότησης και οι αξιολογητές τους πάντως διαβάζουν πιο εύκολα διπλογραφικά. Συζητήστε το με τον λογιστή σας πριν από την πρώτη πρόσκληση που σας ενδιαφέρει, όχι μετά.

myDATA και ηλεκτρονική τιμολόγηση

Όπως κάθε επιχείρηση, η ΚοινΣΕπ διαβιβάζει τα παραστατικά της στα Ηλεκτρονικά Βιβλία της ΑΑΔΕ (myDATA).

Η μεγάλη αλλαγή του 2026 είναι η υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων (B2B). Σύμφωνα με την Α.1128/2025, όπως τροποποιήθηκε με την Α.1044/2026, ισχύει:

• από 2 Μαρτίου 2026 για επιχειρήσεις με ακαθάριστα έσοδα άνω του 1 εκατ. ευρώ,
• από 1 Οκτωβρίου 2026 για όλες τις υπόλοιπες, δηλαδή σχεδόν για όλες τις ΚοινΣΕπ.

Αναφέρεται μεταβατικό διάστημα ως το τέλος του 2026. Αν τιμολογείτε άλλες επιχειρήσεις ή δήμους και δεν έχετε ακόμη πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης ή δεν χρησιμοποιείτε την εφαρμογή της ΑΑΔΕ, το θέμα είναι επείγον.

Ασφαλιστικά: μέλη, εργαζόμενοι, ωφελούμενοι

• Η ιδιότητα του μέλους δεν δημιουργεί από μόνη της υποχρέωση ασφάλισης (ν. 4430/2016, άρθρο 14 παρ. 7).
• Μέλη που δεν εργάζονται στην επιχείρηση μπορούν να προσφέρουν υπηρεσίες χωρίς αμοιβή, με έγγραφη σύμβαση εντολής, έως 16 ώρες την εβδομάδα (άρθρο 17 παρ. 9).
• Όσοι εργάζονται, μέλη ή όχι, έχουν πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα. Η ΚοινΣΕπ αποδίδει τις εισφορές τους στον e-ΕΦΚΑ (άρθρο 17 παρ. 8).
• Εργαζόμενοι από ευάλωτες ομάδες που παίρνουν προνοιακά επιδόματα ή επιδόματα αναπηρίας ως έμμεσα ασφαλισμένοι δεν τα χάνουν επειδή αμείβονται από την ΚοινΣΕπ (άρθρο 34 παρ. 2). Για πολλές οικογένειες αυτή η διάταξη είναι καθοριστική.

Ένα ανοιχτό σημείο είναι αν το μερίδιο κερδών των εργαζομένων επιβαρύνεται με ασφαλιστικές εισφορές. Φορολογικά είναι μισθωτό εισόδημα, αλλά επίσημη θέση για τις εισφορές δεν βρήκαμε. Ζητήστε γραπτή γνώμη από τον λογιστή σας πριν από την πρώτη διανομή.

Επιχορηγήσεις και de minimis

Οι περισσότερες ενισχύσεις προς ΚοινΣΕπ δίνονται με τον κανονισμό de minimis (ΕΕ 2023/2831): έως 300.000 ευρώ ανά «ενιαία επιχείρηση» σε οποιαδήποτε τριετία. Κρατήστε αρχείο με κάθε ενίσχυση που παίρνετε, γιατί θα σας ζητηθεί σε κάθε νέα αίτηση. Για το τι είναι διαθέσιμο σήμερα, δείτε τον οδηγό για τη χρηματοδότηση ΚοινΣΕπ.

Τι να ζητήσετε από τον λογιστή σας

1. Να εφαρμόζει την εξαίρεση του 35% του ΚΦΕ, άρθρο 21 παρ. 1, και να το βλέπετε στη δήλωση.
2. Να βεβαιώσει ότι δεν χρεώνεστε τέλος επιτηδεύματος.
3. Να εξετάσει αν κάποια από τις δραστηριότητές σας απαλλάσσεται από ΦΠΑ, και αν σας συμφέρει το καθεστώς μικρών επιχειρήσεων.
4. Να επιλέξετε μαζί απλογραφικά ή διπλογραφικά με κριτήριο και τις χρηματοδοτήσεις.
5. Να έχετε λύση ηλεκτρονικής τιμολόγησης B2B.
6. Να σας ετοιμάζει έγκαιρα τις οικονομικές καταστάσεις για τη Γενική Συνέλευση και τον ετήσιο απολογισμό.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί φορολογική συμβουλή. Οι φορολογικοί κανόνες αλλάζουν συχνά. Τα στοιχεία αφορούν τον Οκτώβριο του 2026 και πρέπει να επιβεβαιώνονται με λογιστή.

Πηγές

• Ν. 4172/2013 (ΚΦΕ), άρθρα 12 παρ. 3, 21 παρ. 1, 22, 45, 58, 71
• Ν. 4430/2016, άρθρα 14, 16, 17, 21, 34, 72
• Ν. 3986/2011, άρθρο 31, όπως αντικαταστάθηκε με τον ν. 5162/2024 (ΦΕΚ Α' 198/5.12.2024)
• Ν. 5144/2024 (Κώδικας ΦΠΑ), άρθρα 27 και 44 επ., και Ε.2019/2026
• Ν. 4308/2014 (Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα), άρθρα 2 και 3
• Α.1128/2025, όπως τροποποιήθηκε με την Α.1044/2026 (ΦΕΚ Β' 880/17.2.2026), για την ηλεκτρονική τιμολόγηση
• Κανονισμός (ΕΕ) 2023/2831 (de minimis)