Διάθεση κερδών ΚοινΣΕπ κατά τον ν. 4430/2016, με παραδείγματα
Σε κάθε πρώτη συνάντηση με μια ομάδα που σκέφτεται να γίνει ΚοινΣΕπ, έρχεται κάποια στιγμή η ερώτηση, συνήθως λίγο αμήχανα: «Και αν βγάλουμε κέρδος, τι γίνεται;» Είναι η σωστή ερώτηση. Η απάντηση είναι αυτό που ξεχωρίζει μια ΚοινΣΕπ από μια ΙΚΕ ή μια ΟΕ, και αυτό που της δίνει αξιοπιστία απέναντι σε δήμους, χρηματοδότες και πελάτες.
Ο κανόνας με μια φράση
Τα κέρδη της ΚοινΣΕπ δεν μοιράζονται στα μέλη. Η εξαίρεση είναι όταν τα μέλη είναι και εργαζόμενοι, και τότε μόνο με την ιδιότητα του εργαζομένου (ν. 4430/2016, άρθρο 21 παρ. 1). Τα μέλη που δεν δουλεύουν στην επιχείρηση δεν έχουν δικαίωμα στα κέρδη (άρθρο 3 παρ. 2), όσες μερίδες κι αν έχουν.
Κάθε χρόνο τα κέρδη μοιράζονται έτσι (άρθρο 21 παρ. 2):
- 5% σε τακτικό αποθεματικό,
- 35% στους εργαζόμενους,
- το υπόλοιπο σε νέες θέσεις εργασίας και στη γενικότερη διεύρυνση της παραγωγικής δραστηριότητας.
Η μόνη ευελιξία: το 35%
Το 35% των εργαζομένων μπορεί να μειωθεί, ή και να μηδενιστεί, μόνο αν τα δύο τρίτα της Γενικής Συνέλευσης αποφασίσουν αιτιολογημένα να πάει μέρος του ή όλο σε νέες θέσεις εργασίας και ανάπτυξη. Δεν μπορεί να πάει αλλού. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, να γίνει μέρισμα για τα μέλη ή να καλύψει προσωπικές ανάγκες.
Η αιτιολογία δεν είναι τυπικότητα. Γράψτε στο πρακτικό τι ακριβώς θα χρηματοδοτηθεί: μια νέα θέση μάγειρα, έναν φούρνο, την ανακαίνιση του χώρου. Το πρακτικό και ο υπολογισμός του μεριδίου των εργαζομένων υποβάλλονται με τον ετήσιο απολογισμό στο Μητρώο (Υ.Α. 61621/2016, άρθρο 16 παρ. 6). Θα το διαβάσει κάποιος.
Ίσως διαβάσετε αλλού «τουλάχιστον 5%» και «έως 35%». Αυτή η διατύπωση υπάρχει στο άρθρο 3 του νόμου, που αφορά γενικά όλους τους φορείς Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας. Για τις ΚοινΣΕπ ισχύει ειδικά το άρθρο 21, με σταθερά ποσοστά.
Πώς φορολογείται το καθένα
Το 2016 ο ν. 4430/2016 (άρθρο 72) πρόσθεσε δύο διατάξεις στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος:
- Για την ΚοινΣΕπ: στο φορολογητέο κέρδος δεν περιλαμβάνεται ποσοστό έως 35% των κερδών προ φόρων, εφόσον καταβάλλεται στους εργαζόμενους (ΚΦΕ, άρθρο 21 παρ. 1). Με απλά λόγια, το μερίδιο των εργαζομένων δεν φορολογείται στο επίπεδο της επιχείρησης.
- Για τον εργαζόμενο: το ποσό που παίρνει λογίζεται εισόδημα από μισθωτή εργασία (ΚΦΕ, άρθρο 12 παρ. 3), δηλαδή φορολογείται όπως ο μισθός του, με παρακράτηση. Δεν είναι μέρισμα.
Το υπόλοιπο κέρδος φορολογείται με τον συντελεστή των νομικών προσώπων, σήμερα 22% (ΚΦΕ, άρθρο 58). Το αποθεματικό και το ποσό για ανάπτυξη δεν αφαιρούνται από το φορολογητέο. Μια συχνή παρανόηση είναι ότι «φορολογείται μόνο ό,τι επανεπενδύεται». Στην πράξη, απαλλάσσεται μόνο ό,τι πηγαίνει στους εργαζόμενους.
Παράδειγμα 1: κέρδος 20.000 ευρώ, κανονική διανομή
Η «Κοιν.Σ.Επ. Παράδειγμα» (φανταστική) απασχολεί τέσσερις εργαζόμενους. Κλείνει τη χρήση με κέρδη προ φόρων 20.000 ευρώ.
| Ποσό | |
|---|---|
| Μερίδιο εργαζομένων (35% × 20.000) | 7.000 € |
| Φορολογητέο κέρδος (20.000 − 7.000) | 13.000 € |
| Φόρος εισοδήματος (22% × 13.000) | 2.860 € |
| Τακτικό αποθεματικό (5% × 20.000) | 1.000 € |
| Για θέσεις εργασίας και ανάπτυξη (20.000 − 7.000 − 2.860 − 1.000) | 9.140 € |
Οι τέσσερις εργαζόμενοι μοιράζονται 7.000 ευρώ, που φορολογούνται στον καθένα ως μισθωτό εισόδημα. Η επιχείρηση κρατά 10.140 ευρώ για να μεγαλώσει.
Ένα ζήτημα που ο νόμος δεν λύνει ρητά είναι αν το 5% υπολογίζεται στα κέρδη πριν ή μετά τον φόρο. Εδώ το υπολογίσαμε προ φόρων. Αν υπολογιστεί μετά τον φόρο, το αποθεματικό βγαίνει περίπου 857 ευρώ. Συμφωνήστε τη μέθοδο με τον λογιστή σας και κρατήστε την ίδια κάθε χρόνο.
Παράδειγμα 2: η Γενική Συνέλευση μειώνει το μερίδιο στο 20%
Η ίδια ΚοινΣΕπ θέλει να προσλάβει πέμπτο άτομο. Τα δύο τρίτα της Γενικής Συνέλευσης αποφασίζουν αιτιολογημένα να δοθεί στους εργαζόμενους το 20% (4.000 ευρώ) και η διαφορά να πάει στη νέα θέση.
| Ποσό | |
|---|---|
| Μερίδιο εργαζομένων (20% × 20.000) | 4.000 € |
| Φορολογητέο κέρδος (20.000 − 4.000) | 16.000 € |
| Φόρος εισοδήματος (22% × 16.000) | 3.520 € |
| Τακτικό αποθεματικό | 1.000 € |
| Για θέσεις εργασίας και ανάπτυξη | 11.480 € |
Παρατηρήστε ότι η επιχείρηση πληρώνει 660 ευρώ περισσότερο φόρο. Το μερίδιο που δεν δίνεται στους εργαζόμενους χάνει και τη φορολογική του απαλλαγή. Αυτό δεν σημαίνει ότι η απόφαση είναι λάθος. Σημαίνει ότι πρέπει να ληφθεί με ανοιχτά μάτια.
Παράδειγμα 3: ΚοινΣΕπ χωρίς εργαζόμενους
Πολλές ΚοινΣΕπ τα πρώτα χρόνια λειτουργούν μόνο με μέλη που προσφέρουν εργασία χωρίς αμοιβή. Ο νόμος επιτρέπει σε μέλη που δεν είναι εργαζόμενοι να προσφέρουν υπηρεσίες με έγγραφη σύμβαση εντολής, χωρίς αμοιβή, έως 16 ώρες την εβδομάδα (άρθρο 17 παρ. 9). Αν δεν υπάρχουν εργαζόμενοι, δεν υπάρχει και κανείς να πάρει το 35%. Ολόκληρο το κέρδος, μετά τον φόρο και το αποθεματικό, πηγαίνει σε ανάπτυξη. Εδώ δεν υπάρχει η απαλλαγή του 35%, οπότε φορολογείται όλο το κέρδος.
Αυτό είναι συχνά το σήμα ότι ήρθε η ώρα για την πρώτη πρόσληψη. Θυμηθείτε και τον κανόνα του άρθρου 3 παρ. 4: από τη δεύτερη χρήση, μόλις ο τζίρος ξεπεράσει ένα όριο, η μισθοδοσία πρέπει να φτάνει τουλάχιστον το 25% του κύκλου εργασιών της προηγούμενης χρονιάς.
Πώς μοιράζεται το 35% ανάμεσα στους εργαζόμενους;
Ο νόμος δεν το λέει. Δεν ορίζει αν η κατανομή γίνεται ανάλογα με τον μισθό, τις ώρες ή ισομερώς, ούτε αν δικαιούνται όσοι έφυγαν μέσα στη χρονιά. Το Συμβούλιο Λογιστικής Τυποποίησης, όταν ρωτήθηκε, απάντησε ότι το ζήτημα δεν είναι στην αρμοδιότητά του (ΣΛΟΤ 915/2023).
Η πρακτική μας συμβουλή: γράψτε τον κανόνα στο καταστατικό ή σε εσωτερικό κανονισμό που εγκρίνει η Γενική Συνέλευση, πριν βγει το πρώτο κέρδος. Η πιο συνηθισμένη και δίκαιη λύση είναι η αναλογία με τις ώρες εργασίας της χρονιάς. Ό,τι κι αν διαλέξετε, να ισχύει για όλους και να μην αλλάζει κάθε χρόνο ανάλογα με το ποιος ρωτάει.
Και ο μισθός; Ο κανόνας του 1 προς 3
Ο νόμος βάζει και ένα όριο στους μισθούς. Οι ανώτατες καθαρές αποδοχές στην ΚοινΣΕπ δεν μπορούν να ξεπερνούν το τριπλάσιο των κατώτατων, εκτός αν τα δύο τρίτα της Γενικής Συνέλευσης αποφασίσουν διαφορετικά (άρθρο 3 παρ. 1). Μαζί με τους κανόνες για τα κέρδη, εξασφαλίζει ότι η αξία που παράγεται μένει στην επιχείρηση και μοιράζεται δίκαια.
Δοκιμάστε με τα δικά σας νούμερα
Στην αρχική σελίδα του SocialCo.gr θα βρείτε υπολογιστή διάθεσης κερδών. Βάζετε κέρδος, κατηγορία, μέλη και εργαζόμενους, και βλέπετε τη βασική κατανομή 5/35/υπόλοιπο και τα ποσοστά ένταξης. Ο υπολογιστής δεν περιλαμβάνει τον φόρο, οπότε για το τελικό ποσό χρησιμοποιήστε τα παραδείγματα παραπάνω. Για το πού πηγαίνουν αυτά τα στοιχεία κάθε χρόνο, δείτε το άρθρο για τον ετήσιο απολογισμό. Για τη συνολική φορολογική εικόνα, δείτε τον οδηγό φορολογίας ΚοινΣΕπ.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά λογιστική συμβουλή. Τα παραδείγματα είναι υποθετικά. Συντελεστής φόρου και διατάξεις όπως ίσχυαν τον Οκτώβριο του 2026.
Πηγές
- Ν. 4430/2016, άρθρα 3, 14, 17, 21 και 72
- Ν. 4172/2013 (ΚΦΕ), άρθρα 12 παρ. 3, 21 παρ. 1, 45, 58
- ΣΛΟΤ 915/2023 (17.4.2023)
- Υ.Α. 61621/Δ5.2643/2016, άρθρο 16 παρ. 6