ΚοινΣΕπ Ένταξης ή Συλλογικής & Κοινωνικής Ωφέλειας: ποια μορφή σας ταιριάζει

Σχεδόν κάθε ιδρυτική ομάδα που συναντάμε έχει ήδη αποφασίσει τι θα κάνει: catering, ξενώνα, εκπαιδευτικά προγράμματα, ανακύκλωση. Λίγες έχουν σκεφτεί σοβαρά το «ποια ΚοινΣΕπ θα είμαστε». Η απάντηση συχνά δίνεται στο πόδι, την ώρα που συμπληρώνεται το καταστατικό. Και μετά διορθώνεται με κόπο.

Ο ν. 4430/2016 (άρθρο 14 παρ. 2) χωρίζει τις ΚοινΣΕπ σε δύο βασικές κατηγορίες. Η πρώτη έχει δύο υποκατηγορίες, οπότε στην πράξη διαλέγετε ανάμεσα σε τρεις μορφές.

Οι τρεις μορφές με μια ματιά

	Ένταξης Ευάλωτων Ομάδων	Ένταξης Ειδικών Ομάδων	Συλλογικής & Κοινωνικής Ωφέλειας
Ελάχιστα ιδρυτικά μέλη	7	7	5
Υποχρεωτικό ποσοστό	≥ 30% των μελών και των εργαζομένων	≥ 50% των μελών και των εργαζομένων	Κανένα
Δήμος ως μέλος	Ναι, με έγκριση εποπτεύοντος φορέα	Ναι, με έγκριση εποπτεύοντος φορέα	Όχι
Όριο εσόδων από Δημόσιο/ΟΤΑ (65%)	Δεν ισχύει	Δεν ισχύει	Ισχύει
Συμβάσεις με επιφύλαξη (ν. 4412/2016, άρθρο 20)	Ναι	Ναι	Μόνο αν > 30% των εργαζομένων ανήκουν σε μειονεκτούσες ομάδες

ΚοινΣΕπ Ένταξης Ευάλωτων Ομάδων

Εδώ ο σκοπός είναι η κοινωνική και οικονομική ένταξη ανθρώπων που ο νόμος (άρθρο 2 παρ. 8) ονομάζει ευάλωτες ομάδες:

• άτομα με οποιαδήποτε μορφή αναπηρίας,
• εξαρτημένα ή απεξαρτημένα άτομα από ουσίες,
• ανήλικοι με παραβατική συμπεριφορά,
• κρατούμενοι και αποφυλακισμένοι.

Τουλάχιστον το 30% των μελών και το 30% των εργαζομένων πρέπει να ανήκουν σε αυτές τις ομάδες. Το «και» μετράει: δεν αρκεί να είναι μέλη. Πρέπει να δουλεύουν κιόλας στην επιχείρηση.

Η ιδιότητα αποδεικνύεται με συγκεκριμένα έγγραφα, που ορίζει η Υ.Α. 61621/2016. Για την αναπηρία γίνεται δεκτή απόφαση υγειονομικής επιτροπής ή ΚΕΠΑ σε ισχύ. Για την εξάρτηση, βεβαίωση από ΚΕΘΕΑ, 18 ΑΝΩ ή αδειοδοτημένη θεραπευτική κοινότητα. Από το 2018 (ν. 4554/2018, άρθρο 43) μπορούν να γίνουν μέλη και ενήλικες χωρίς δικαιοπρακτική ικανότητα. Είναι μια σημαντική αλλαγή για οικογένειες ατόμων με νοητική αναπηρία.

ΚοινΣΕπ Ένταξης Ειδικών Ομάδων

Η λογική είναι ίδια, αλλά το ποσοστό ανεβαίνει στο 50% και οι ομάδες είναι διαφορετικές. Ο νόμος αναφέρει:

• θύματα ενδοοικογενειακής βίας,
• θύματα εμπορίας ανθρώπων,
• άστεγους,
• άτομα που ζουν σε συνθήκες φτώχειας,
• οικονομικούς μετανάστες,
• πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο όσο εκκρεμεί το αίτημά τους,
• αρχηγούς μονογονεϊκών οικογενειών,
• άτομα με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες,
• μακροχρόνια ανέργους έως 25 ετών ή άνω των 50.

Και εδώ χρειάζονται αποδεικτικά. Για τη φτώχεια, τελευταία φορολογική δήλωση και Ε9. Για τη μακροχρόνια ανεργία, κάρτα ανεργίας σε ισχύ.

Αξίζει μια σημείωση για τους μακροχρόνια ανέργους. Πολλές ομάδες στήνονται γύρω από ανθρώπους 50+ που έμειναν χωρίς δουλειά. Αν όμως ένας από αυτούς βρει θέση σε άλλον εργοδότη, ή αν τον προσλάβει η ίδια η ΚοινΣΕπ και πάψει να είναι άνεργος με την έννοια του νόμου, το ποσοστό μπορεί να πέσει απότομα. Υπολογίστε το πριν από κάθε πρόσληψη.

Τι γίνεται αν πέσει το ποσοστό

Συμβαίνει συχνά: ένα μέλος αποχωρεί, μια πρόσληψη αλλάζει την αναλογία. Ο νόμος δίνει τρεις μήνες για να αποκατασταθεί το ποσοστό. Αν δεν αποκατασταθεί, η ΚοινΣΕπ μετατρέπεται σε Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας. Ο επίσημος οδηγός της Διεύθυνσης Κ.ΑΛ.Ο. αναφέρει ότι, αν δεν γίνει ούτε η μετατροπή μέσα σε δύο μήνες, ακολουθεί οριστική διαγραφή από το Μητρώο.

Υπάρχει και μια διαδικαστική υποχρέωση που ξεχνιέται: κάθε νέα πρόσληψη σε ΚοινΣΕπ Ένταξης δηλώνεται στην Υπηρεσία Μητρώου μέσα σε 10 ημέρες, μαζί με τον πίνακα προσωπικού.

ΚοινΣΕπ Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας

Είναι η πιο συνηθισμένη μορφή και η πιο ευέλικτη. Δεν υπάρχει ποσόστωση. Αρκούν πέντε μέλη. Ο σκοπός της είναι η «βιώσιμη ανάπτυξη» ή η παροχή «κοινωνικών υπηρεσιών γενικού συμφέροντος», δύο όροι που ο νόμος ορίζει πολύ πλατιά (άρθρο 2).

Η βιώσιμη ανάπτυξη περιλαμβάνει ενδεικτικά:

• προστασία περιβάλλοντος,
• αειφόρο και τοπικά υποστηριζόμενη γεωργία,
• δίκαιο εμπόριο,
• ανανεώσιμες πηγές μικρής κλίμακας,
• ανακύκλωση και μείωση αποβλήτων,
• μεταφορά τεχνογνωσίας,
• ήπιο τουρισμό,
• ελεύθερο λογισμικό και ψηφιακά κοινά,
• πολιτιστική κληρονομιά και ανεξάρτητη δημιουργία,
• κοινωνική διαχείριση ακινήτων.

Οι κοινωνικές υπηρεσίες γενικού συμφέροντος είναι, κατά τον νόμο, υπηρεσίες «προσβάσιμες σε όλους» που παρέχουν κοινωνική προστασία, για παράδειγμα σε ηλικιωμένους, παιδιά ή άτομα με αναπηρία. Περιλαμβάνουν εκπαίδευση, υγεία, κοινωνική στέγαση, σίτιση, παιδική και μακροχρόνια φροντίδα.

Δύο περιορισμοί ισχύουν μόνο για αυτή τη μορφή. Πρώτον, δήμοι και ΝΠΔΔ τους δεν μπορούν να γίνουν μέλη. Δεύτερον, τα έσοδα από το Δημόσιο και τους ΟΤΑ δεν μπορούν να ξεπερνούν το 65% του συνόλου σε βάθος τριετίας (άρθρο 14 παρ. 8). Αν σχεδιάζετε μια ΚοινΣΕπ που θα ζει κυρίως από συμβάσεις με τον δήμο, αυτός ο κανόνας θα σας απασχολήσει.

Πώς να διαλέξετε: τρεις ερωτήσεις

1. Ποιους ανθρώπους έχει η ομάδα σας σήμερα, και ποιους θα απασχολεί σε δύο χρόνια; Αν η ομάδα είναι χτισμένη γύρω από ανθρώπους με αναπηρία ή σε απεξάρτηση, η ΚοινΣΕπ Ένταξης Ευάλωτων Ομάδων είναι το φυσικό σπίτι. Αν δεν μπορείτε να εγγυηθείτε το ποσοστό στα μέλη και στους εργαζόμενους σταθερά, μην επιλέξετε Ένταξης μόνο για τα πλεονεκτήματα. Η απώλεια του ποσοστού σημαίνει μετατροπή, και η μετατροπή σημαίνει γραφειοκρατία τη χειρότερη στιγμή.

2. Από πού θα έρχονται τα έσοδα; Αν ο βασικός πελάτης θα είναι ο δήμος ή η περιφέρεια, η μορφή Ένταξης δίνει δύο πλεονεκτήματα. Δεν ισχύει το όριο του 65%. Και οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να επιφυλάξουν διαγωνισμούς αποκλειστικά για τέτοιες επιχειρήσεις (ν. 4412/2016, άρθρο 20). Περισσότερα στο άρθρο μας για τις δημόσιες συμβάσεις με κοινωνικούς όρους.

3. Πόσο ευέλικτοι θέλετε να είστε; Η Συλλογικής Ωφέλειας σας αφήνει να μεγαλώσετε, να προσλάβετε και να αλλάξετε δραστηριότητα χωρίς να μετράτε ποσοστά κάθε φορά. Γι' αυτό την επιλέγουν οι περισσότερες ομάδες που ξεκινούν.

Συχνές παρανοήσεις

«Η ΚοινΣΕπ Ένταξης πληρώνει λιγότερους φόρους.» Ο ν. 4430/2016 δεν προβλέπει διαφορετικό φορολογικό συντελεστή ανά κατηγορία. Οι διαφορές είναι στα ποσοστά, στη συμμετοχή δήμων, στο όριο εσόδων και στις συμβάσεις με επιφύλαξη. Για τα φορολογικά, δείτε τον οδηγό φορολογίας ΚοινΣΕπ.

«Μπορούμε να αλλάξουμε κατηγορία όποτε θέλουμε.» Μπορείτε, με τροποποίηση του καταστατικού που εγκρίνει η Υπηρεσία Μητρώου. Αλλάζει όμως και ο αριθμός σας στο Μητρώο: το ένατο ψηφίο του Α.Γε.Μ.Κ.Ο. δείχνει ακριβώς την κατηγορία. Επομένως αλλάζουν και τα έγγραφα, οι σφραγίδες και ό,τι έχετε δηλώσει αλλού.

«Ο ΚοιΣΠΕ είναι κι αυτός ΚοινΣΕπ.» Οι Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί Περιορισμένης Ευθύνης του ν. 2716/1999 είναι ξεχωριστή μορφή για την ψυχική υγεία. Είναι φορείς Κ.ΑΛ.Ο. και ο νόμος τους λογίζει αυτοδικαίως ως φορείς ένταξης, αλλά δεν ιδρύονται με τη διαδικασία της ΚοινΣΕπ.

Αν η ομάδα σας στέκεται ανάμεσα σε δύο μορφές, ο οδηγός ίδρυσης ΚοινΣΕπ δείχνει τι αλλάζει στη διαδικασία για καθεμία. Μπορείτε επίσης να ζητήσετε μια σύντομη συζήτηση με τη Hellenic Solution Κοιν.Σ.Επ. ως Φορέα Στήριξης.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Στοιχεία Οκτωβρίου 2026, με βάση το ισχύον κείμενο του ν. 4430/2016 και την Υ.Α. 61621/2016.

Πηγές

• Ν. 4430/2016, άρθρα 2, 3, 14, 15
• Υ.Α. 61621/Δ5.2643/30.12.2016 (ΦΕΚ Β' 56/18.1.2017), άρθρα 2, 5, 6
• Ν. 4554/2018, άρθρο 43 παρ. 2
• Ν. 4412/2016, άρθρα 20 και 110 (συμβάσεις με επιφύλαξη)
• Διεύθυνση Κ.ΑΛ.Ο., Οδηγός ΚοινΣΕπ ν. 4430/2016 (kalo.gov.gr)