ESG και κοινωνικές προμήθειες: γιατί οι επιχειρήσεις αγοράζουν από ΚοινΣΕπ

Πριν από δύο χρόνια, κάθε συνέδριο για τις επιχειρήσεις στην Ελλάδα είχε ένα πάνελ για το ESG, και κάθε πάνελ κατέληγε στο ίδιο συμπέρασμα: έρχονται χιλιάδες εταιρείες που θα πρέπει να μετρούν και να δημοσιεύουν τον κοινωνικό τους αντίκτυπο, μαζί και αυτόν της εφοδιαστικής τους αλυσίδας. Για τις ΚοινΣΕπ ακουγόταν σαν μεγάλη ευκαιρία.

Μετά ήρθε το «Omnibus». Αν διαβάσατε τίτλους όπως «η ΕΕ πάγωσε το ESG», η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη, και για μια ΚοινΣΕπ αρκετά πιο ενδιαφέρουσα.

Τι ισχύει σήμερα για τις αναφορές βιωσιμότητας

Η Οδηγία για τις εταιρικές αναφορές βιωσιμότητας (CSRD, 2022/2464) ενσωματώθηκε στην Ελλάδα με τον ν. 5164/2024. Το 2025 η οδηγία «stop-the-clock» (2025/794, στην Ελλάδα με τον ν. 5255/2025) μετέθεσε κατά δύο χρόνια τις υποχρεώσεις για τα επόμενα κύματα εταιρειών. Το Φεβρουάριο του 2026 δημοσιεύθηκε η Οδηγία 2026/470, το λεγόμενο Omnibus I, που άλλαξε το ποιος υποχρεούται.

Με το Omnibus I, στην υποχρέωση μένουν οι εταιρείες με περισσότερους από 1.000 εργαζόμενους και ταυτόχρονα καθαρό κύκλο εργασιών άνω των 450 εκατ. ευρώ. Στην Ελλάδα αυτές είναι λίγες δεκάδες, όχι χιλιάδες. Τα κράτη μέλη έχουν προθεσμία ως τον Μάρτιο του 2027 για να ενσωματώσουν τις αλλαγές, και τις πρώτες αναφορές για το νέο κύμα θα τις δούμε το 2028, για τη χρήση 2027.

Παράλληλα, η Επιτροπή υιοθέτησε τον Ιούλιο του 2026 αναθεωρημένα Ευρωπαϊκά Πρότυπα Αναφοράς (ESRS), με πολύ λιγότερα υποχρεωτικά σημεία δεδομένων. Θα εφαρμοστούν για χρήσεις από το 2027. Τα θέματα όμως έμειναν τα ίδια: εργαζόμενοι της επιχείρησης (S1), εργαζόμενοι στην αλυσίδα αξίας (S2), επηρεαζόμενες κοινότητες (S3), καταναλωτές (S4) και επιχειρηματική συμπεριφορά (G1), όπου εντάσσονται και οι σχέσεις με τους προμηθευτές.

Η Οδηγία για τη δέουσα επιμέλεια (CSDDD, 2024/1760) περιορίστηκε κι αυτή, σε ομίλους με πάνω από 5.000 εργαζόμενους και 1,5 δισ. ευρώ κύκλο εργασιών, με εφαρμογή από τον Ιούλιο του 2029.

Γιατί αυτό δεν «σκοτώνει» την ευκαιρία για τις ΚοινΣΕπ

Η πρώτη αντίδραση είναι εύλογη: αν δεν υποχρεούνται, γιατί να ψάξουν κοινωνικό προμηθευτή; Τρεις λόγοι.

Οι μεγάλοι πελάτες εξακολουθούν να μετρούν. Οι εταιρείες που μένουν στο πεδίο της CSRD είναι ακριβώς οι μεγάλοι αγοραστές: αλυσίδες, ξενοδοχειακοί όμιλοι, τράπεζες, εταιρείες ενέργειας, θυγατρικές πολυεθνικών. Οι αναφορές τους καλύπτουν και την αλυσίδα αξίας, και εκεί μια σύμβαση με ΚοινΣΕπ Ένταξης γράφεται πολύ πιο εύκολα ως πραγματικός κοινωνικός αντίκτυπος από μια χορηγία.

Τα ερωτηματολόγια έγιναν πιο απλά, και αυτό σας βολεύει. Το Omnibus έβαλε ένα όριο που λίγοι πρόσεξαν: μια εταιρεία που υποβάλλει αναφορά δεν μπορεί να ζητήσει από προμηθευτή με έως 1.000 εργαζόμενους περισσότερα στοιχεία από όσα προβλέπει το εθελοντικό πρότυπο για μικρότερες επιχειρήσεις. Εξαίρεση είναι τα στοιχεία για τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου. Με απλά λόγια, μια ΚοινΣΕπ δεν θα χρειαστεί να συμπληρώνει ερωτηματολόγια 40 σελίδων. Θα της ζητήσουν λίγα, βασικά στοιχεία, και αυτά μια ΚοινΣΕπ τα έχει ήδη, γιατί τα δηλώνει κάθε χρόνο στο Μητρώο.

Η πολιτική της ΕΕ πάει προς την ίδια κατεύθυνση. Η Σύσταση του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2023 ζητά από τα κράτη μέλη να διευκολύνουν την πρόσβαση της κοινωνικής οικονομίας στις αγορές και στις δημόσιες προμήθειες. Στην Ελλάδα, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Κοινωνική Οικονομία και την Κοινωνική Καινοτομία, που τρέχει ως το τέλος του 2027, έχει ως έναν από τους πυλώνες του την ευαισθητοποίηση της αγοράς.

Υπάρχει και ένας τέταρτος, πιο ανθρώπινος λόγος. Πολλές ελληνικές εταιρείες δεν αγοράζουν από ΚοινΣΕπ για να γεμίσουν έναν δείκτη. Αγοράζουν επειδή ο διευθυντής τους γνωρίζει την ομάδα, επειδή το προϊόν είναι καλό, επειδή θέλουν να πουν μια αληθινή ιστορία στους δικούς τους πελάτες. Οι κανόνες ESG απλώς δίνουν σε αυτή την επιλογή μια γλώσσα που καταλαβαίνει το λογιστήριο.

Τι έχει να δείξει μια ΚοινΣΕπ που δεν έχει μια κοινή επιχείρηση

Όταν ένας υπεύθυνος προμηθειών ρωτά «τι κοινωνικό όφελος φέρνει η συνεργασία μαζί σας», η ΚοινΣΕπ έχει απαντήσεις που προκύπτουν από τον νόμο, όχι από το μάρκετινγκ:

• Καταστατικό κοινωνικό σκοπό. Ο ν. 4430/2016 ορίζει τις ΚοινΣΕπ ως επιχειρήσεις με κοινωνικό σκοπό και δημοκρατική διοίκηση, με την αρχή «ένα μέλος, μία ψήφος».
• Κανόνες για τα κέρδη. Τα κέρδη δεν μοιράζονται στα μέλη ως μέρισμα κεφαλαίου. Ένα μέρος πηγαίνει σε αποθεματικό, ένα στους εργαζόμενους και το μεγαλύτερο σε νέες θέσεις εργασίας και ανάπτυξη της δραστηριότητας (άρθρο 21). Τα αναλύουμε στο άρθρο μας για τη διάθεση κερδών.
• Ένταξη ευάλωτων ομάδων, αν είστε ΚοινΣΕπ Ένταξης, με ποσοστά που ορίζει ο νόμος και ελέγχονται.
• Ετήσιο απολογισμό που κατατίθεται στο Μητρώο, με στοιχεία απασχόλησης και κοινωνικού αντικτύπου. Το Υπουργείο έχει και ειδικό εργαλείο για τη μέτρηση του κοινωνικού αντικτύπου (koinonikosantiktypos.gov.gr).

Ετοιμάστε ένα μονοσέλιδο με αυτά: πόσους απασχολείτε, πόσοι από αυτούς ανήκουν σε ευάλωτες ή ειδικές ομάδες, τι ποσοστό των κερδών επανεπενδύθηκε, ποια προβλήματα της περιοχής σας λύνετε. Αν τα στοιχεία σας είναι ήδη στον απολογισμό του Μητρώου, μην τα ξαναγράψετε από την αρχή. Χρησιμοποιήστε τα ίδια νούμερα, ώστε να συμφωνούν με όσα έχετε δηλώσει επίσημα.

Πώς μια εταιρεία επιβεβαιώνει ότι είστε ΚοινΣΕπ

Ένας σοβαρός αγοραστής θα ελέγξει. Η αρμόδια Διεύθυνση Κ.ΑΛ.Ο. αναρτά δημόσια τη λίστα του Γενικού Μητρώου Φορέων Κ.ΑΛ.Ο., ως αρχείο υπολογιστικού φύλλου που ενημερώνεται περιοδικά. Δεν υπάρχει ακόμη φόρμα αναζήτησης για το κοινό, οπότε βοηθά να δίνετε εσείς τον αριθμό Μητρώου σας και μια πρόσφατη βεβαίωση. Ο Πανελλήνιος Κατάλογος ΚοινΣΕπ του SocialCo.gr έχει ακριβώς αυτόν τον σκοπό: να βρίσκει μια εταιρεία κοινωνικούς προμηθευτές ανά περιοχή και κλάδο, με τα επίσημα στοιχεία τους.

Και η φορολογία;

Συχνά ακούγεται ότι «οι αγορές από ΚοινΣΕπ έχουν φοροαπαλλαγή». Δεν ισχύει. Μια αγορά από ΚοινΣΕπ εκπίπτει ως επιχειρηματική δαπάνη όπως κάθε άλλη, με τους κανόνες του άρθρου 22 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος. Το ίδιο άρθρο αναγνωρίζει ρητά ως εκπιπτόμενες και τις δαπάνες για δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, με την προϋπόθεση ότι η εταιρεία έχει λογιστικά κέρδη στη χρήση. Ειδικό φορολογικό κίνητρο για αγορές από ΚοινΣΕπ δεν βρήκαμε. Καλύτερα να μην το υπόσχεστε σε υποψήφιους πελάτες, γιατί θα σας ζητήσουν την παραπομπή.

Πρακτικά βήματα για αυτό τον μήνα

1. Φτιάξτε το μονοσέλιδο κοινωνικού αποτυπώματος με τα νούμερα του τελευταίου απολογισμού σας.
2. Βεβαιωθείτε ότι είστε στον Κατάλογο ΚοινΣΕπ και ότι έχετε μια ιστοσελίδα με αριθμό Μητρώου και ΓΕΜΗ.
3. Κάντε μια λίστα με τις πέντε μεγαλύτερες επιχειρήσεις της περιοχής σας που θα μπορούσαν να αγοράσουν αυτό που φτιάχνετε. Ψάξτε αν δημοσιεύουν έκθεση βιωσιμότητας. Αν ναι, εκεί θα δείτε ποιους στόχους έχουν για τους προμηθευτές τους.
4. Ζητήστε ραντεβού με τον υπεύθυνο προμηθειών, όχι με το τμήμα επικοινωνίας. Η χορηγία τελειώνει σε ένα δελτίο τύπου. Η σύμβαση προμήθειας ανανεώνεται κάθε χρόνο.

Αν θέλετε βοήθεια με το μονοσέλιδο ή με την προετοιμασία της συνάντησης, μιλήστε μας μέσα από τη σελίδα του Φορέα Στήριξης.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Οι ευρωπαϊκοί κανόνες για το ESG άλλαξαν πολλές φορές από το 2024. Τα στοιχεία αφορούν τον Οκτώβριο του 2026, και η ελληνική ενσωμάτωση του Omnibus I εκκρεμεί.

Πηγές

• Οδηγία (ΕΕ) 2022/2464 (CSRD) και ν. 5164/2024 (ΦΕΚ Α' 202/12.12.2024)
• Οδηγία (ΕΕ) 2025/794 «stop-the-clock» και ν. 5255/2025
• Οδηγία (ΕΕ) 2026/470 (Omnibus I), ΕΕ L 26.2.2026
• Αναθεωρημένα ESRS, κατ' εξουσιοδότηση πράξη της Επιτροπής 3.7.2026 (EFRAG)
• Οδηγία (ΕΕ) 2024/1760 (CSDDD)
• Σύσταση του Συμβουλίου της 27.11.2023 για την κοινωνική οικονομία (C/2023/1344)
• Ν. 4172/2013 (ΚΦΕ), άρθρο 22
• Υπουργείο Εργασίας, Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Κοινωνική Οικονομία και την Κοινωνική Καινοτομία